مدفوعخواری سگ؛ چرا سگ مدفوع میخورد و چگونه آن را متوقف کنیم؟
مدفوعخواری سگ یکی از رفتارهایی است که میتواند برای صاحب حیوان عجیب، نگرانکننده و حتی آزاردهنده باشد. با این حال، این رفتار در سگها آنقدرها هم نادر نیست و در بسیاری از موارد، بهخصوص در تولهسگها، میتواند بخشی از رفتارهای اکتشافی و تغذیهای آنها باشد.
زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۱۳ دقیقه
اصطلاح علمی مدفوعخواری Coprophagia (کوپروفاژی) است و به خوردن مدفوع خود سگ یا مدفوع حیوانات دیگر گفته میشود.
نکته مهم این است که مدفوعخواری همیشه به معنای وجود یک بیماری نیست؛ اما اگر این رفتار بهتازگی در یک سگ بالغ شروع شده، بهصورت مکرر اتفاق میافتد یا همراه با علائمی مانند کاهش وزن، اسهال، تغییر اشتها یا تشنگی غیرعادی است، بهتر است علت پزشکی آن توسط دامپزشک بررسی شود. منابع دامپزشکی نیز توصیه میکنند پیش از نسبت دادن این رفتار به یک مشکل صرفاً رفتاری، علل پزشکی احتمالی بررسی شوند.
مدفوعخواری سگ چیست؟
مدفوعخواری یا کوپروفاژی به حالتی گفته میشود که سگ مدفوع خودش یا حیوان دیگری را میخورد.
این رفتار ممکن است در شرایط مختلفی دیده شود:
- تولهسگها هنگام کشف محیط
- سگهایی که رفتار جمعآوری و جستوجوی غذا دارند
- سگهایی که مدت زیادی در محیط محدود یا بدون سرگرمی میمانند
- سگهایی که به دلیل برخی مشکلات پزشکی اشتهای غیرطبیعی پیدا کردهاند
- سگهایی که به دلایل رفتاری به خوردن مدفوع عادت کردهاند
تحقیقات منتشرشده درباره این رفتار نشان دادهاند که مدفوعخواری در سگها نسبتاً شایع است. در یک مطالعه با مشارکت بیش از ۱۵۰۰ سگ، حدود ۱۶ درصد سگها بهعنوان مدفوعخوار مکرر گزارش شدند و حدود ۲۳ درصد حداقل یکبار این رفتار را نشان داده بودند.
بنابراین اگر سگ شما چنین رفتاری دارد، لزوماً به این معنی نیست که «غذای کافی نمیخورد» یا حتماً بیمار است.
چرا سگ مدفوع میخورد؟
برای مدفوعخواری سگ یک دلیل واحد وجود ندارد. عوامل رفتاری، محیطی، تغذیهای و پزشکی میتوانند در ایجاد یا ادامه این رفتار نقش داشته باشند.
۱. کنجکاوی و رفتار طبیعی تولهسگها
تولهسگها دنیا را تا حد زیادی با بو کردن و گاهی جویدن و خوردن اشیا بررسی میکنند.
در این دوره ممکن است تولهسگ به مدفوع نیز علاقه نشان دهد. در بسیاری از موارد، این رفتار با افزایش سن و آموزش مناسب کاهش پیدا میکند.
مادر سگ نیز در هفتههای ابتدایی زندگی تولهها برای تمیز نگه داشتن محل زندگی، مدفوع آنها را میخورد. بنابراین تولهها از همان ابتدا ممکن است با این رفتار مواجه شوند.
به همین دلیل، مدفوعخواری در یک تولهسگ لزوماً نشانه کمبود ویتامین یا بیماری نیست.
۲. غریزه جستوجوی غذا
سگها رفتار جستوجوی غذا یا Scavenging دارند. بسیاری از سگها بهطور طبیعی به بوهای مختلف، زباله، غذای باقیمانده و مواد خوراکی غیرمعمول علاقه نشان میدهند.
از نگاه سگ، چیزی که برای انسان ناخوشایند است ممکن است صرفاً یک منبع غذایی بالقوه باشد.
این موضوع بهخصوص درباره مدفوع حیوانات دیگر اهمیت دارد. برای مثال، برخی سگها به مدفوع گربه علاقه زیادی نشان میدهند.
۳. جلب توجه صاحب
گاهی واکنش شدید صاحب حیوان میتواند ناخواسته باعث تقویت رفتار شود.
فرض کنید سگ مدفوع میخورد و صاحب بلافاصله با عصبانیت به سمت او میرود، فریاد میزند یا او را دنبال میکند.
برای بعضی سگها، همین اتفاق میتواند تبدیل به یک تعامل جذاب شود.
به همین دلیل بهتر است به جای ایجاد هیجان و تنش، دسترسی سگ به مدفوع را محدود و رفتار جایگزین را تقویت کنید. منابع رفتاری دامپزشکی نیز روی مدیریت محیط و آموزش رفتار جایگزین تأکید دارند.
۴. کمبود فعالیت و تحریک ذهنی
سگی که برای مدت طولانی تنها میماند یا فعالیت فیزیکی و ذهنی کافی ندارد، ممکن است رفتارهای مختلفی برای سرگرم کردن خود ایجاد کند.
جویدن اشیا، جستوجوی غذا، تخریب وسایل و در بعضی موارد خوردن مدفوع میتوانند با محیط کمتحریک مرتبط باشند.
برای چنین سگی، فقط جلوگیری فیزیکی از مدفوعخواری کافی نیست؛ باید نیازهای رفتاری او نیز مورد توجه قرار بگیرد.
پیادهروی مناسب، بازی، آموزش فرمانها و استفاده از اسباببازیهای فکری میتوانند به ایجاد فعالیتهای جایگزین کمک کنند.
بازی و فعالیت ذهنی منظم علاوه بر کاهش بیحوصلگی، میتواند به کنترل استرس و پیشگیری از برخی رفتارهای ناخواسته کمک کند. برای آشنایی بیشتر با نقش بازی در سلامت رفتاری پتها، مقاله اهمیت بازی برای حیوانات خانگی و تأثیر آن بر کاهش استرس و افزایش هوش را مطالعه کنید.
آیا مشکلات تغذیهای باعث مدفوعخواری سگ میشوند؟
گاهی اوقات بله، اما نباید هر مورد مدفوعخواری را به «کمبود ویتامین» نسبت داد.
رژیم غذایی نامتعادل، دریافت کالری ناکافی یا بعضی مشکلاتی که باعث اختلال در هضم و جذب مواد مغذی میشوند، میتوانند اشتها را تغییر دهند و در برخی سگها به مدفوعخواری کمک کنند.
برای مثال، مشکلاتی که باعث میشوند غذای کافی جذب نشود ممکن است همراه با افزایش اشتها یا جستوجوی بیشتر برای غذا باشند.
بنابراین اگر مدفوعخواری همراه با کاهش وزن، مدفوع حجیم یا غیرطبیعی، اسهال یا گرسنگی شدید باشد، بررسی دامپزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بیماریهایی که ممکن است با مدفوعخواری ارتباط داشته باشند
در برخی موارد، مدفوعخواری میتواند یکی از نشانههای یک مشکل پزشکی زمینهای باشد.
برخی از موارد مهم عبارتاند از:
- انگلهای گوارشی
- مشکلات جذب مواد غذایی
- نارسایی برونریز پانکراس یا EPI
- برخی بیماریهای گوارشی
- دیابت
- بیماری کوشینگ
- برخی مشکلات متابولیک
- افزایش غیرطبیعی اشتها
- بعضی داروها، از جمله کورتیکواستروئیدها
البته وجود مدفوعخواری بهتنهایی به معنی ابتلا به هیچکدام از این بیماریها نیست. دامپزشک باید با توجه به سن، سابقه پزشکی، رژیم غذایی و سایر علائم تصمیم بگیرد چه آزمایشهایی لازم است.
آیا مدفوعخواری سگ خطرناک است؟
میتواند خطر داشته باشد، اما میزان خطر به منبع مدفوع، وضعیت سلامت سگ و عوامل محیطی بستگی دارد.
مدفوع حیوانات میتواند حاوی عوامل بیماریزا یا انگلها باشد. این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که سگ مدفوع حیوانات ناشناس یا حیوانات بیمار را مصرف کند.
یکی از مشکلات مهم این است که سگ ممکن است بدون اینکه ظاهراً بیمار به نظر برسد، برخی عوامل انگلی را دریافت یا جابهجا کند.
یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۵ که نتایج بیش از ۴۸ هزار آزمایش مدفوع سگ را بررسی کرده، نشان داد که وجود برخی انگلهای غیرواقعی یا اصطلاحاً spurious parasites در نمونه مدفوع سگها با رفتارهایی مانند مدفوعخواری، شکار و لاشهخواری ارتباط دارد.
آیا سگ با خوردن مدفوع میتواند انگل بگیرد؟
این احتمال وجود دارد.
مدفوع حیوانات ممکن است حاوی تخم یا مراحل مختلف انگلها باشد. علاوه بر این، مدفوعخواری میتواند تفسیر آزمایش مدفوع را نیز پیچیده کند.
برای مثال، یک مطالعه در زمینه انگلشناسی دامپزشکی نشان داد که خوردن مدفوع میتواند باعث شود برخی تخمهای انگل در نمونه مدفوع سگ دیده شوند، در حالی که سگ الزاماً به عفونت فعال همان انگل مبتلا نیست. در این مطالعه، نزدیک به نیمی از نمونههای اولیه مثبت برای Toxocara در آزمایش بعدی پس از جلوگیری از مدفوعخواری منفی شدند.
بنابراین اگر سگ شما مدفوعخوار است، بهتر است این موضوع را هنگام مراجعه به دامپزشک و انجام آزمایش مدفوع اطلاع دهید.
آیا مدفوعخواری باعث بیماری گوارشی میشود؟
ممکن است باعث دریافت برخی عوامل بیماریزا یا انگلها شود، اما نمیتوان گفت هر سگی که مدفوع میخورد حتماً دچار بیماری گوارشی خواهد شد.
همچنین تحقیقات محدود موجود نشان میدهند که خود رفتار مدفوعخواری الزاماً باعث ایجاد تغییرات شدید در همه شاخصهای گوارشی نمیشود. در یک مطالعه روی سگهای سالم، تفاوت قابلتوجهی در بیشتر متغیرهای مدفوع و تخمیر گوارشی بین سگهای مدفوعخوار و غیرمدفوعخوار مشاهده نشد.
با این حال، این موضوع به معنی بیخطر بودن مدفوعخواری نیست؛ زیرا منبع مدفوع میتواند اهمیت زیادی داشته باشد.
اگر سگ شما همزمان علائمی مانند اسهال یا تغییر در وضعیت گوارشی دارد، ممکن است درباره نقش مکملهای گوارشی نیز سؤال داشته باشید. برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله پروبیوتیک برای پتها مفید است؟ فوایدی که باید بدانید را مطالعه کنید؛ البته پروبیوتیک جایگزین تشخیص و درمان دامپزشکی نیست.
چرا سگ مدفوع خودش را میخورد؟
خوردن مدفوع خود سگ با خوردن مدفوع حیوانات دیگر میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد.
در مورد مدفوع خود سگ، عوامل زیر اهمیت بیشتری پیدا میکنند:
- عادت رفتاری
- کنجکاوی
- جستوجوی غذا
- کمبود فعالیت
- توجه گرفتن از صاحب
- برخی مشکلات تغذیهای یا پزشکی
- دسترسی مکرر به مدفوع
در یک مطالعه روی سگهای مدفوعخوار، رفتار بیشتر به سمت مدفوع تازه دیده شد و پژوهشگران مطرح کردند که این رفتار ممکن است ریشههای تکاملی در رفتار اجداد سگها داشته باشد.
چرا سگ مدفوع گربه میخورد؟
مدفوع گربه برای بعضی سگها جذابتر از مدفوع خودشان است.
این رفتار میتواند نوعی جستوجوی غذا باشد. بوی مدفوع گربه ممکن است برای سگ با بوی غذای هضمشده ارتباط داشته باشد و همین موضوع آن را جذاب کند.
اگر سگ شما مرتب به ظرف خاک گربه دسترسی دارد، یکی از مؤثرترین کارها این است که دسترسی فیزیکی او را محدود کنید.
در چنین شرایطی، آموزش بهتنهایی ممکن است کافی نباشد؛ مدیریت محیط اهمیت زیادی دارد.
چگونه جلوی مدفوعخواری سگ را بگیریم؟
درمان مدفوعخواری معمولاً یک راهحل جادویی ندارد. بهترین نتیجه زمانی ایجاد میشود که چند اقدام همزمان انجام شوند.
۱. مدفوع را سریع جمع کنید
این سادهترین و مهمترین کار است.
هرچه مدفوع مدت بیشتری در دسترس سگ باشد، فرصت بیشتری برای تکرار رفتار دارد.
محیط زندگی و حیاط را مرتب تمیز کنید و هنگام بیرون رفتن نیز سگ را تحت نظارت قرار دهید.
منابع دامپزشکی نیز جلوگیری از دسترسی به مدفوع و نظارت مستقیم را از مهمترین بخشهای مدیریت این رفتار میدانند.
۲. بعد از دفع، سگ را صدا کنید
به جای اینکه منتظر بمانید سگ به سمت مدفوع برگردد، یک رفتار جایگزین ایجاد کنید.
مثلاً:
دفع → صدا زدن سگ → آمدن نزد صاحب → پاداش
با تکرار این الگو، سگ یاد میگیرد که بعد از دفع، آمدن نزد صاحب اتفاق مثبتی است.
این روش میتواند بسیار مؤثرتر از دعوا کردن با سگ باشد.
۳. فرمان «ولش کن» را آموزش دهید
فرمانهایی مانند:
- ولش کن
- بیا
- بشین
- نگاه کن
میتوانند در مدیریت رفتار سگ بسیار مفید باشند.
اما آموزش باید در محیطهای کمتحریک شروع شود و بهتدریج در شرایط واقعیتر تمرین شود.
اگر سگ فقط زمانی فرمان «ولش کن» را میشنود که جلوی مدفوع قرار گرفته، ممکن است یادگیری برایش سختتر باشد.
۴. به سگ جایگزین جذاب بدهید
یکی از اشتباهات رایج این است که فقط بگوییم:
«این کار را نکن.»
سگ باید بداند چه کاری را انجام دهد.
مثلاً بعد از دفع:
- سگ را صدا کنید.
- از او بخواهید بنشیند.
- به او تشویقی بدهید.
- سپس به بازی یا پیادهروی ادامه دهید.
در این حالت، رفتار مطلوب جای رفتار ناخواسته را میگیرد.
۵. فعالیت فیزیکی و ذهنی را افزایش دهید
اگر سگ شما انرژی زیادی دارد، فقط یک پیادهروی کوتاه ممکن است کافی نباشد.
بسته به نژاد، سن و شرایط جسمی سگ میتوان از موارد زیر استفاده کرد:
- بازیهای جستوجویی
- آموزش ترفندهای جدید
- اسباببازیهای فکری
- بازیهای بویایی
- توپبازی
- پیادهروی مناسب
- اسباببازیهای غذایی
فعالیت ذهنی میتواند به کاهش رفتارهای ناشی از بیحوصلگی کمک کند.
۶. رژیم غذایی سگ را بررسی کنید
اگر مدفوعخواری همراه با گرسنگی غیرعادی، کاهش وزن یا مدفوع غیرطبیعی است، رژیم غذایی و وضعیت سلامت سگ باید بررسی شود.
بهتر است بدون مشورت دامپزشک مکملهای مختلف، ویتامین یا مواد غذایی عجیب را به غذای سگ اضافه نکنید.
این تصور که «هر سگ مدفوعخوار حتماً کمبود ویتامین دارد» از نظر علمی قابل دفاع نیست.
۷. از تنبیه شدید استفاده نکنید
تنبیه فیزیکی، داد زدن یا فرو بردن صورت سگ در مدفوع نهتنها راهکار مناسبی نیست، بلکه میتواند شرایط رفتاری را بدتر کند.
در منابع دامپزشکی رفتاری نیز استفاده از روشهایی مانند مالیدن صورت سگ به مدفوع بهعنوان روشی ناکارآمد و نامناسب مورد انتقاد قرار گرفته است.
هدف این است که:
دسترسی به مدفوع کم شود + رفتار جایگزین تقویت شود + علت زمینهای در صورت وجود برطرف شود.
آیا مکمل یا دارویی برای جلوگیری از مدفوعخواری وجود دارد؟
محصولات مختلفی برای کاهش جذابیت مدفوع به بازار عرضه شدهاند؛ اما نباید انتظار داشت یک مکمل بهتنهایی مشکل را در همه سگها حل کند.
حتی مطالعهای که تعداد زیادی سگ مدفوعخوار را بررسی کرده، موفقیت محصولات تجاری و روشهای مختلف اصلاح رفتار را بسیار محدود گزارش کرده است.
بنابراین بهتر است قبل از خرید هر محصولی، علت احتمالی رفتار بررسی شود.
اگر مشکل پزشکی وجود داشته باشد، درمان بیماری زمینهای اهمیت بیشتری از تغییر طعم مدفوع دارد.
چه زمانی باید سگ را نزد دامپزشک ببریم؟
اگر سگ شما فقط یک یا چند بار مدفوعخواری کرده و در سایر موارد سالم است، معمولاً نیازی به نگرانی شدید وجود ندارد.
اما در شرایط زیر بهتر است با دامپزشک مشورت کنید:
- مدفوعخواری ناگهان در سگ بالغ شروع شده است.
- رفتار بهصورت مداوم و وسواسی تکرار میشود.
- سگ کاهش وزن دارد.
- اشتهای او بهطور غیرعادی افزایش یافته است.
- اسهال یا استفراغ دارد.
- مدفوع بسیار حجیم یا غیرطبیعی است.
- سگ بیحال شده است.
- تغییر قابلتوجهی در تشنگی یا ادرار ایجاد شده است.
- سگ مواد غیرخوراکی دیگری نیز میخورد.
- احتمال تماس با مدفوع حیوان بیمار وجود دارد.
در چنین شرایطی ممکن است دامپزشک بر اساس علائم، معاینه و سابقه حیوان، آزمایش مدفوع یا آزمایشهای دیگری را توصیه کند. منابع دامپزشکی نیز تأکید میکنند که علل پزشکی باید پیش از تشخیص صرفاً رفتاری بررسی شوند.
مدفوعخواری در تولهسگها
مدفوعخواری در تولهسگها نسبتاً شایعتر است و در بسیاری از موارد با افزایش سن کاهش پیدا میکند.
تولهها معمولاً:
- محیط را با دهان بررسی میکنند.
- رفتارهای جستوجوی غذا دارند.
- هنوز کنترل رفتاری کاملی ندارند.
- ممکن است رفتارهای مادر یا سایر سگها را مشاهده و تقلید کنند.
به همین دلیل در تولهسگ، نظارت، جمع کردن سریع مدفوع و آموزش رفتار جایگزین اهمیت ویژهای دارد.
اگر تولهسگ همراه با مدفوعخواری دچار کاهش وزن، اسهال، گرسنگی شدید یا مشکلات رشد است، بهتر است احتمال مشکلات پزشکی نیز بررسی شود.
آیا مدفوعخواری سگ نشانه کمبود ویتامین است؟
این یکی از رایجترین باورها درباره مدفوعخواری است، اما پاسخ ساده این است:
نه، لزوماً.
برخی مشکلات تغذیهای یا اختلال در جذب مواد مغذی میتوانند با مدفوعخواری ارتباط داشته باشند، اما نمیتوان از روی این رفتار بهتنهایی نتیجه گرفت که سگ دچار کمبود ویتامین است.
قبل از دادن مکمل، باید رژیم غذایی، وضعیت وزن، علائم گوارشی و در صورت نیاز وضعیت پزشکی سگ بررسی شود.
آیا سگ بعد از خوردن مدفوع باید حمام شود؟
اگر سگ مدفوع خودش را خورده باشد، معمولاً نیازی به حمام کامل بعد از هر بار اتفاق نیست.
میتوان اطراف دهان و صورت را تمیز کرد و اجازه داد آب تازه در اختیار سگ باشد.
اما اگر سگ مدفوع حیوان ناشناس یا بیمار را خورده است، یا با مادهای آلوده شده، بهتر است درباره اقدامات لازم با دامپزشک مشورت کنید.
همچنین بعد از جمعآوری مدفوع، شستن دستها اهمیت زیادی دارد.
چگونه احتمال مدفوعخواری را در سگ کاهش دهیم؟
یک برنامه ساده و عملی میتواند اینطور باشد:
قبل از دفع
سگ را تحت نظارت داشته باشید.
هنگام دفع
اجازه دهید بدون ایجاد استرس کارش را انجام دهد.
بلافاصله بعد از دفع
سگ را صدا بزنید و از او بخواهید نزد شما بیاید.
بعد از آمدن
با تشویقی، نوازش یا بازی به او پاداش دهید.
سپس
مدفوع را سریع جمع کنید.
در طول روز
فعالیت فیزیکی و ذهنی کافی فراهم کنید.
در صورت تداوم
علل پزشکی و رفتاری را با کمک دامپزشک بررسی کنید.
این رویکرد به جای جنگیدن دائمی با سگ، به او یاد میدهد که بعد از دفع، یک رفتار مطلوبتر انجام دهد.
جمعبندی
مدفوعخواری سگ یا کوپروفاژی رفتاری نسبتاً شایع است و بهخصوص در تولهسگها میتواند بخشی از رفتارهای اکتشافی و جستوجوی غذا باشد.
با این حال، در بعضی موارد مشکلات پزشکی مانند اختلالات گوارشی، سوءجذب، انگلها، بیماریهایی که باعث افزایش اشتها میشوند یا برخی داروها میتوانند در این رفتار نقش داشته باشند.
برای کنترل این رفتار، اولین قدم معمولاً جلوگیری از دسترسی به مدفوع است. جمع کردن سریع مدفوع، نظارت هنگام بیرون رفتن، آموزش فرمانهایی مانند «ولش کن» و تقویت رفتارهای جایگزین میتوانند کمککننده باشند.
اگر مدفوعخواری در سگ بالغ بهتازگی شروع شده، شدید و مداوم است یا همراه با علائم دیگری مانند کاهش وزن، اسهال، استفراغ یا افزایش غیرعادی اشتهاست، بهتر است به جای امتحان کردن مکملها و روشهای خانگی مختلف، علت آن توسط دامپزشک بررسی شود.
در نهایت، مدفوعخواری را نه باید بیش از حد ترسناک دانست و نه کاملاً بیاهمیت تلقی کرد؛ شناخت علت، مدیریت محیط و آموزش صحیح، سه بخش اصلی کنترل این رفتار هستند.
منابع
- The paradox of canine conspecific coprophagy. Veterinary Medicine and Science, 4(2), 106-114.
- Behavior Problems of Dogs - Eating Disorders / Coprophagia.
- Dog Behavior Problems - Coprophagia.
- Coprophagy in dogs interferes in the diagnosis of parasitic infections by faecal examination. Veterinary Parasitology, 204(3-4), 304-309.
- Prevalence of spurious parasites identified in feces of dogs and correlation with true canine parasitism. Veterinary Parasitology, 336, 110466.
- Evaluation of the Influence of Coprophagic Behavior on the Digestibility of Dietary Nutrients and Fecal Fermentation Products in Adult Dogs.
مقالات مرتبط
نظرات
برای ثبت نظر این پست وارد حساب کاربری شوید.
ورود برای ثبت نظر